Η σχέση του βιβλίου με τις τέχνες, της λογοτεχνίας με την ιστορία και τις επιστήμες, του μύθου με τη φαντασία αλλά και την πραγματικότητα, του δημιουργού με το έργο του και το κοινό του, είναι θέματα που η Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου του δήμου Αθηναίων αναδεικνύει, εντάσσοντας τις αντίστοιχες εκδηλώσεις στις μεγάλες θεματικές του προγράμματός της.

Σε αυτό το σκεπτικό βασίστηκε και η συνεργασία με το Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου (ΚΙΚΠΕ), το οποίο, στο πλαίσιο της διοργάνωσης Αθήνα 2018 Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου του δήμου Αθηναίων, οργανώνει μια σειρά επιμορφωτικών διαλέξεων με θέμα Ιστορία και Λογοτεχνία. Μια σχέση αμφίθυμη και συμπληρωματική.

Πρόκειται για έξι εκδηλώσεις, κάθε μία από τις οποίες περιλαμβάνει δύο εισηγήσεις: μία ιστορική και μία φιλολογική. Οι εκδηλώσεις γίνονται Πέμπτη έως την 11η Απριλίου 2019 και ώρα 18.00-20.00, στο Πνευματικό Κέντρο του δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50, Αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης») με συντονιστή τον ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μιχάλη Ζ. Κοπιδάκη. Εισηγητές θα είναι ιστορικοί και φιλόλογοι από πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα της χώρας. Οι ιστορικοί θα παρουσιάσουν σημαντικές στιγμές της νεοελληνικής ιστορίας και οι φιλόλογοι εμβληματικά λογοτεχνικά έργα της εποχής. Κάθε εισήγηση θα διαρκεί 25 λεπτά, έτσι ώστε να υπάρχει δυνατότητα συζήτησης με το κοινό.

Ο κύκλος διαλέξεων απευθύνεται στο ευρύ κοινό, σε εκπαιδευτικούς και φοιτητές με ελεύθερη είσοδο. Για όσους παρακολουθήσουν τον κύκλο θα υπάρξει δυνατότητα να δοθεί στο τέλος βεβαίωση παρακολούθησης. Οι διαλέξεις υπάρχουν μαγνητοσκοπημένες στην πλατφόρμα www.blod.gr του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Πρόγραμμα:

Πέμπτη 7 Μαρτίου 2019, ώρα 18.00

Ιωάννα Πετροπούλου, Ιστορικός, Ερευνήτρια Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών

Μικρασιατική Καταστροφή. H προφορική κληρονομιά: από το ιστορικό συμβάν στην πολιτική οικειοποίηση

Η «νέα» προφορική ιστορία που εμφανίστηκε αιφνίδια στη Μεταπολίτευση, έχει στην πραγματικότητα πίσω της μακρά προϊστορία. Από τις μεμονωμένες ατομικές εξωθεσμικές προσπάθειες πριν το 1922, η αφήγηση της ήττας θα ενεργοποιηθεί μετά την τραγωδία της Εξόδου (Αθηνά Γαϊτάνου Γιαννιού). Θα αποκτήσει λίγο αργότερα χαρακτήρα συλλογικό, επιστημονικό, και θα λάβει υπόσταση το 1930 με την ίδρυση του ΚΜΣ (Μέλπω Μερλιέ) Μεταπολεμικά, στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, οι αφηγήσεις των μαρτύρων θα πολιτικοποιηθούν από την Αριστερά με τον Κοινό Λόγο στο τρισυπόστατο σχήμα Μικρασία – Κατοχή - Εμφύλιος (Έλλη Παπαδημητρίου).

Ευριπίδης Γαραντούδης, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης και το μικρασιατικό βίωμά του

Στόχος της διάλεξης είναι η περιδιάβαση και ο σχολιασμός ποιητικών και ημερολογιακών κειμένων του Γιώργου Σεφέρη που έχουν ως άξονά τους, φανερό ή κρυπτικό, το μικρασιατικό βίωμά του: την καταγωγή του από τη Σμύρνη, τις καλοκαιρινές διακοπές του στη Σκάλα της Σμύρνης, την απώλεια της πατρίδας εξαιτίας της Μικρασιατικής Καταστροφής, το ισόβιο και ανεπούλωτο βίωμα του πρόσφυγα. Το ποιητικό έργο του Σεφέρη που κυρίως θα σχολιαστεί είναι το Μυθιστόρημα. Δευτερευόντως θα γίνει αναφορά και σε άλλα ποιητικά κείμενά του.

Πέμπτη 21 Μαρτίου 2019, ώρα 18.00

Χάγκεν Φλάισερ, ομότιμος καθηγητής Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ο Πόλεμος του 1940. “Alors, c’est la guère”

Ο Παγκόσμιος Πόλεμος είναι το αποφασιστικότερο γεγονός του 20ου αιώνα, καθώς η βαριά σκιά του «αγκάλιασε» όλο τον πλανήτη και είχε συνέπειες - από την προσωπική και οικογενειακή τύχη του καθενός, έως την εξόντωση ή μετατόπιση ολόκληρων πληθυσμών και το σχηματισμό ή τη διάλυση χωρών. Η μνήμη του Πολέμου συνεχίζει ακόμη να είναι επώδυνη και να προκαλεί παθιασμένες συζητήσεις. Η ελληνική περίπτωση δεν αποτέλεσε εξαίρεση αυτής της διαδικασίας, παρότι οι ιδιαιτερότητές της την καθιστούν ένα ξεχωριστό και πολύ ενδιαφέρον παράδειγμα. O εμφύλιος πόλεμος άφησε μια βαθιά διχασμένη κοινωνία και διαμόρφωσε αποφασιστικά τις αντιλήψεις για την ελληνική δεκαετία του 1940 συνολικά. Η διαχείριση της μνήμης του κατοχικού παρελθόντος αποτελεί μια ατέρμονη διαδικασία. Έχει ανάγκη από συνεχή αναθεώρηση με νέους προβληματισμούς και ερωτήματα, νέες έρευνες και νέες απαντήσεις – μια ανοιχτή διαδικασία που δεν έχει τέλος εξαιτίας των νέων διαπραγματεύσεων του αντικειμένου και των μεταβολών του κοινωνικού πλαισίου. Το παρελθόν δεν παραμένει αμετάβλητο.

Γιάννης Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής καθηγητής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Οδυσσέας Ελύτης Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό στην Αλβανία. Ποίηση και Ιστορία στη βαριά σκιά του Πολέμου

Ο πόλεμος του 1940 υπήρξε μια καταλυτική ιστορική εμπειρία που διαμόρφωσε, ανάμεσα σε άλλα, τις διανοητικές και λογοτεχνικές αναζητήσεις της Γενιάς του Τριάντα. Εστιάζοντας στο Άσμα ηρωϊκό και πένθιμο του Οδ. Ελύτη, προσπαθώ να εξετάσω τον τρόπο που συνδέεται το ατομικό βίωμα του ίδιου του ποιητή με τη λογοτεχνική μετάπλαση της συμμετοχής του στο Αλβανικό μέτωπο αλλά και να αναδείξω τη σημασία που έχει το συγκεκριμένο έργο στη μετέπειτα δημιουργία του (Άξιον Εστί).

Πέμπτη 11 Απριλίου 2019, ώρα 18.00

Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ιστορικός, υπεύθυνος των ιστορικών αρχείων του Μουσείου Μπενάκη

Η Ελλάδα στη Μέση Ανατολή: αντίσταση και πολιτική λειτουργία

Η μεταφορά της ελληνικής πολιτικής ζωής στην Μέση Ανατολή λόγω της κατοχής στην Ελλάδα, σήμαινε την συνέχιση και την εξέλιξη του πολιτικού πλαισίου εκτός των συνθηκών του εθνικού εδάφους. Η δυναμική εμφάνιση της Αριστεράς στο εσωτερικό του στρατού και στο εσωτερικό της ελληνικής παροικία μας δίνει την ερευνητική δυνατότητα να μελετήσουμε συνολικά την ελληνική περίοδο 1941-1944, με τρόπο σαφή και ξεκάθαρο σχετικά με τις συγκρούσεις, τις συμμαχίες και τα αποτελέσματα της περιόδου.

Εμμανουέλλα Κάντζια, Διδάκτωρ συγκριτικής φιλολογίας

Γλώσσες στις Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Τσίρκα

Στην τριλογία του Στρατή Τσίρκα Ακυβέρνητες πολιτείες (1961-1965) παρουσιάζεται ο αντιφασιστικός αγώνας των Ελλήνων στη Μέση Ανατολή (Ιερουσαλήμ, Κάιρο, Αλεξάνδρεια) κατά τα κρίσιμα χρόνια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου (1942-1944). Η πολυφωνικότητα και η πολυγλωσσία του έργου, που τονίζονται μέσα από το κεντρικό σύμβολο της Βαβέλ, συμβάλλουν στη ρεαλιστική αναπαράσταση της ιστορικής πραγματικότητας και την ανάδειξη των πολιτικών συσχετισμών. Ταυτόχρονα όμως ο Τσίρκας μοιάζει να οραματίζεται μια νέα γλώσσα, μυθιστορηματική -μια γλώσσα καθολική που κρύβεται (ή και πραγματώνεται) στη μετάφραση.

Το πρόγραμμα της διοργάνωσης Αθήνα 2018-Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου του δήμου Αθηναίων υλοποιείται χάρη στη στήριξη και των δωρητών: Μέγας δωρητής είναι το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Χρυσοί δωρητές είναι το Ίδρυμα Ι. Λάτση και η εταιρία Core Α.Ε. Δωρητές είναι το Ίδρυμα Ωνάση, το Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου (ΚΙΚΠΕ), το Ίδρυμα Α. Κ. Λασκαρίδη και ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων Λόγου (ΟΣΔΕΛ). Πολύτιμοι υποστηρικτές είναι η Aegean Airlines, ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών και η εταιρία Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑΣΥ)

Πεμ, 07/03/2019 - 18:00 - Πεμ, 11/04/2019 - 20:00
data-matched-content-rows-num="4,2" data-matched-content-columns-num="1,2" data-matched-content-ui-type="image_stacked"